Có những thứ chỉ cần vài giờ để phá bỏ.
Nhưng phải mất hàng chục năm mới có lại được. Có lẽ đó cũng là loại “vật liệu” xa xỉ nhất mà một kiến trúc sư có thể sở hữu.
Trong những công trình mình làm, phần khó nhất đôi khi không phải là xây mới, mà là quyết định giữ lại điều gì của mảnh đất cũ.
Một chiếc giếng cổ. Một hòn đá đã được bao thế hệ ngồi đến nhẵn nhụi,..Hay chỉ đơn giản là những ký ức đang nằm đâu đó trên mảnh đất ấy.
Trong tất cả những điều ấy, mình luôn dành sự trân trọng đặc biệt cho những cây cổ thụ. Mình thường tìm cách giữ nguyên vị trí của chúng, làm nhà nương theo cây.. Nếu không thể giữ nguyên hiện trạng nữa, mình sẽ tìm cách đánh chúng sang vị trí khác. Ngay chính ngôi nhà mình đang ở đây, Nhà của Gió, mình đã thiết kế một mặt bằng tương đối uốn lượn, để giữ lại nguyên vẹn được những cây vú sữa, cây bưởi có trên đất hơn 20 năm. Và những cái cây ấy trở thành một tổng thể hữu cơ bền chặt với ngôi nhà, mang theo biết bao tình yêu, kỷ niệm của các thành viên trong gia đình mình những năm qua.
Từng ngôi nhà mà mình thực hiện cũng như thế, có nhà giữ nguyên lại những cây xoài trên đất cũ, có nhà giữ được chiếc giếng cổ trong mát qua 3 thế hệ,..rồi bao cây bưởi, cây mít, cây na..
Chưa kể đến giá trị tinh thần, ngay cả về vật chất, cái giá của “thời gian” chưa bao giờ là rẻ . Mình cảm nhận được ở các chủ nhà của mình một tình yêu với cây xanh tha thiết. Nên khi hoàn thiện nhà, họ đã tốn thêm rất nhiều tiền để phủ xanh ngôi nhà hết mức có thể. Những cây cổ thụ được vận chuyển về từ nơi xa, rồi được chống thân, bọc cành, chăm sóc cẩn thận tỉ mỉ để bật ra những chồi non đầu tiên.
Một ngôi nhà mình vừa hoàn thiện, gia chủ đã phải chi 50 triệu cho một cây bưởi đường kính 35cm, và 70 triệu cho một cây vú sữa đường kính 40cm.
Thực ra, giữ một cái cây không chỉ là giữ kỷ niệm. Nó còn là giữ một hệ thống hạ tầng khí hậu miễn phí mà lại hiệu quả nhất.
Tán lá xum xuê là vật liệu lọc bụi, tiếng ồn hiệu quả và cách nhiệt vô địch hiện nay, chúng chặn bức xạ mặt trời trước khi chạm vào tường và mái. Đồng thời lá cây liên tục bốc hơi nước vào không khí xung quanh, hấp thụ nhiệt trong quá trình hóa hơi, làm mát không khí trước khi vào nhà. Theo EPA, bề mặt được che bóng cây mát hơn bề mặt phơi nắng trực tiếp từ 11 đến 25°C. Kết hợp cả hai cơ chế, cây xanh có thể giảm nhiệt độ không khí đỉnh điểm mùa hè từ 1 đến 5°C. Đó là những điều hòa không khí tự nhiên đã được ông bà ta sử dụng khéo léo từ ngàn đời nay.
Cuối cùng, Thời gian là một loại vật liệu vô cùng giá trị.
Vì không có số tiền nào mua lại được những năm tháng đã đi qua. Một ngôi nhà mới đứng cạnh một cái cây cổ thụ, ngôi nhà dường như đã ở đó từ lâu. Đó là cảm giác ” được thuộc về”. Đôi khi, nếu không đủ thận trọng khi chạm vào một mảnh đất, điều ta làm mất đi không chỉ là một cái cây, mà là cả một miền ký ức.
Ảnh: 2 mẹ con cùng nhau ngồi kể chuyện dưới tán cây bưởi già 20 năm tuổi, một kỷ niệm đáng yêu.